Thiết Kế Phòng Lab Chuẩn Theo Yêu Cầu
Một phòng lab tiêu chuẩn không chỉ là nơi có đầy đủ thiết bị, mà còn phải đáp ứng một loạt các tiêu chí nghiêm ngặt về an toàn, hiệu quả và độ chính xác. Dưới đây là những yếu tố chính cấu thành một phòng lab đạt chuẩn.
1. Các tiêu chuẩn cơ bản
Một phòng lab tiêu chuẩn phải tuân thủ các quy định quốc tế và trong nước, ví dụ như ISO/IEC 17025 (yêu cầu chung về năng lực phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn) và các tiêu chuẩn về an toàn sinh học (BSL). Các tiêu chuẩn này đảm bảo phòng lab có năng lực kỹ thuật, hoạt động hiệu quả và có hệ thống quản lý chất lượng.
2. Yếu tố không gian và cơ sở vật chất
- Diện tích và bố trí: Diện tích tối thiểu cho một phòng lab thường là 40m² với chiều cao trần trên 3,1m. Bố trí phải hợp lý, phân chia rõ ràng các khu vực làm việc (khu phân tích, khu hóa chất, khu lưu trữ, khu văn phòng) để tránh nhiễm chéo và đảm bảo an toàn.
- Vật liệu: Sàn, tường, trần và bàn làm việc phải sử dụng vật liệu chống thấm, chống ăn mòn, chống mài mòn và dễ vệ sinh.
- Hệ thống điện: Cần có hệ thống điện độc lập, ổn định, và có nguồn điện dự phòng cho các thiết bị quan trọng.
- Hệ thống cấp thoát nước: Nước cấp phải có đủ tiêu chuẩn (ví dụ nước khử ion, nước tiệt trùng) và hệ thống thoát nước phải được xử lý riêng biệt để đảm bảo an toàn môi trường.
3. Các hệ thống kỹ thuật quan trọng
- Hệ thống thông gió và điều hòa không khí (HVAC): Đây là yếu tố sống còn của một phòng lab. Hệ thống này giúp kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và loại bỏ các hóa chất, khí độc hại. Tùy thuộc vào loại phòng lab, hệ thống này có thể cần trang bị thêm các thiết bị như tủ hút khí độc hoặc bộ lọc HEPA.
- Hệ thống chiếu sáng: Ánh sáng phải đủ mạnh, đều và không gây chói để đảm bảo độ chính xác trong công việc, đồng thời tiết kiệm năng lượng.
- Hệ thống an toàn: Gồm các trang thiết bị bắt buộc như vòi sen khẩn cấp, bồn rửa mắt, tủ đựng hóa chất chống cháy/ăn mòn và đặc biệt là hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động.
4. Trang thiết bị và nội thất
- Bàn thí nghiệm: Phải làm từ vật liệu chuyên dụng, chịu được hóa chất và có thiết kế phù hợp với từng loại hình nghiên cứu (ví dụ bàn cân chống rung, bàn thí nghiệm trung tâm).
- Tủ hút khí độc: Thiết bị không thể thiếu để loại bỏ hơi hóa chất, khói và khí độc, bảo vệ sức khỏe người làm việc.
- Các thiết bị chuyên dụng: Tùy thuộc vào mục đích sử dụng (hóa học, sinh học, vi sinh…), phòng lab sẽ cần các thiết bị phù hợp như máy quang phổ, kính hiển vi, máy ly tâm, máy đếm khuẩn lạc, v.v.
- Trang bị bảo hộ cá nhân (PPE): Găng tay, áo choàng lab, kính bảo hộ, khẩu trang… phải luôn sẵn có và được bảo quản đúng cách.
5. Tiêu chuẩn về quản lý và vận hành
- Kiểm soát ra vào: Chỉ những người được phép và được đào tạo mới được vào phòng lab.
- Vệ sinh và bảo trì: Phòng lab phải được vệ sinh thường xuyên, và các thiết bị phải được kiểm tra, bảo trì định kỳ để đảm bảo hoạt động chính xác.
- Quy trình an toàn: Luôn có quy trình xử lý sự cố, sơ cứu và các biển báo, ký hiệu an toàn rõ ràng, dễ thấy.
Việc thiết kế và thi công một phòng lab tiêu chuẩn đòi hỏi sự chuyên nghiệp và kinh nghiệm, vì vậy việc hợp tác với các công ty chuyên ngành là rất cần thiết.
